Zasadniczo prawo rzymskie traktowało darowizny jako niepożądane i starało się je ograniczyć, gdyż nie miały one podłoża ekonomicznego. Służyły temu przepisy wydanej w roku 204 p.n.e. lex Cincia (de donis et muneribus), zakazujące darowizn na rzecz obcych osób (dopuszczalne były przysporzenia na rzec osób bliskich persona exceptae) ponad określoną (obecnie nieznaną bliżej) wysokość. Jednak darowizny dokonane mimo tego zakazu nie były nieważne ani karalne (była to lex imperfecta). Pozywany o wypełnienie obiecanej darowizny był chroniony przez pretora udzieleniem exceptio legis Cinciae, spełniający mógł domagać się zwrotu przez replicatio legis Cinciae. Śmierć darczyńcy konwalidowała umowę (morte Cincia removetur).
Pod koniec republiki prawo zwyczajowe − co do zasady − zakazywało darowizn między małżonkami (donatio inter virum et uxorem) a darowizny dokonane uznawano za nieważne. Na początku dominatu zakazy wynikające z lex Cincia zastąpiono ustawowym obowiązkiem ujawniania darowizn w specjalnym rejestrze prowadzonym przez urzędników cesarskich. Wpis do takiego rejestru nazywano „insynuacją darowizny” (insinuatio donationis). Darowizna dokonana bez rejestracji była nieważna. Należało jej dokonać przy świadkach.