thumb|left|Mężczyzna grający na fideli Te same źródła opisują fidel – smukły instrument rozmiarów dorosłego człowieka, o zarysie przypominającym butelkę, z odspodnio osadzonymi w okrągłej główce kołkami. Na takim „kontrabasie” grano głęboko wygiętym smyczkiem. Głównym instrumentem smyczkowym średniowiecza stała się jego mała wersja – , zwana również pod nazwami lyra, viola, a później, do XVII wieku lira da braccia i lira da gamba. Europejska fidel przyjęła kilka funkcjonujących jednocześnie do XV wieku form: z małym gruszkowatym korpusem (rebec, rubeba, rubella), z korpusem owalnym, wykonywanym z jednego i z osobnych części (od ok. 1300), z bocznym wcięciem (talią, od XII w.) i bez niego, z szyjką wykonaną z osobnego kawałka drewna i z szyjką wyrzeźbioną z bryły korpusu. Początkowo na fideli w Europie grano na sposób wschodni – trzymając ją pionowo, szybko jednak przyjęła się technika na ramieniu.
Jako jednego z bezpośrednich przodków wiol i współczesnych skrzypiec wskazuje się „polskie skrzypce”, wzmiankowane w 1545 przez niemieckiego kompozytora Martina Agricolę w opracowaniu Musica instrumentalis deudsch, a później przez Michaela Praetoriusa w Syntagma Musicum.