thumb|Wybrane instrumenty szyjkowe: viola da gamba, lutnia, gitara, mandolina, skrzypce Chordofony szyjkowe, instrumenty szyjkowe, lutnie – w instrumentologii, instrumenty muzyczne wyposażone w korpus i szyjkę, w których źródłem dźwięku są napięte struny. Korpus jest rezonatorem – służy do zwiększania skuteczności promieniowania dźwięku, a szyjka służy do trzymania instrumentu oraz do skracania strun, które muzyk dociska palcami wprost do niej lub do umocowanej na niej podstrunnicy. Przykładami instrumentów szyjkowych są lutnia, skrzypce i gitara.
Termin „lutnie”, w kontekście typu instrumentów muzycznych odnosi się ogólnie do instrumentów strunowych z szyjką, a nie do wykształconego w kulturze europejskiej instrumentu o nazwie lutnia.
Historia thumb|left|Muza grająca na pandorze Najstarsze wizerunki instrumentów szyjkowych pochodzą ze znajdywanych na terenie Mezopotamii i Kapadocji statuetek, płyt i pieczęci datowanych na ok. 2000 r. p.n.e. Instrumenty te mają bardzo mały korpus, długą szyjkę z progami oraz dwie struny. Grano na nich używając plektronu. Starożytni Grecy nazywali ten typ lutni pandurą (pandora, bandora).