Opis stworzenia mały|Oryginalna rycina itzcuintlipotzotli z dzieła Novae Hispaniae thesaurus Jest to zwierzę, które po raz pierwszy zostało wymienione w 1651 roku przez Francisco Hernándeza de Toledo w jego Rerum medicarum Novae Hispaniae thesaurus. Zostało ponownie przypomniane w 1780 roku za sprawą książki Historia Starożytna Meksyku pióra jezuity Francisca Javiera Clavijero. Zwierzę zamieszkiwało podobno obszar zamieszkiwany przez Tarasków w stanie Michoacán w zachodnim Meksyku. W latach 1960 odrzucone jako karykatura, może faktycznie ilustrować fenotyp związany z mutacjami w genie kodującym miostatynę. Jak to zwierzę później opisywali niemieccy kynologowie:
mały|Pies kultowy ze świty boga śmierci Mictlanteuctli, patrona dziesiątego dnia miesiąca: psa (itzcuintli), z Kodeksu Fejérváry-Mayer Późniejsza wzmianka o itzcuintlipotzotli pochodzi z opublikowanej w 1843 r. książki Życie w Meksyku Amerykanki Frances Calderón de la Barca, która opisuje martwe zwierzę wiszące na haku przy drzwiach gospody w dolinie Guajimalco: