Proces kanoniczny – postępowanie procesowe przed sądem kościelnym, prowadzone w oparciu o przepisy prawa kanonicznego w sprawach: o separację, o stwierdzenie nieważności małżeństwa, o stwierdzenie nieważności święceń kapłańskich, o karne usunięcie za stanu kapłańskiego, o stwierdzenie domniemanej śmierci współmałżonka.
Proces kanoniczny o stwierdzenie nieważności małżeństwa Kościół rzymskokatolicki nie uznaje instytucji rozwodów, ponieważ sakrament małżeństwa zostaje zawarty na całe życie (totus vitae consortium). Proces kościelny ma na celu doprowadzenie do orzeczenia nieważności małżeństwa kanonicznego w oparciu fakty i zeznania świadków, które wykazują nieistnienie małżeństwa. Proces kościelny nie jest procesem przeciw komuś, tylko procesem w sprawie, którego strony mają na celu ustalenie nieważności małżeństwa kanonicznego, poprzez dojście do ujawnienia przeszkód kanonicznych, decydujących o nieważności małżeństwa. Sąd diecezjalny rozpatruje sprawę kolegialnie, w składzie trzech sędziów diecezjalnych, z udziałem obrońcy węzła małżeńskiego, który przedkłada dowody przemawiające za ważnością małżeństwaProces kanoniczny.