Działacz na rzecz praw człowieka i czołowy przedstawiciel ruchu prewencji HIV/AIDS w Afryce.
18 listopada 2007 w wywiadzie dla BBC Radio 4 oskarżył Kościół anglikański o obsesję na punkcie homoseksualności, dodając: „Jeżeli Bóg, jak mówią, jest homofobiczny, nie oddawałbym mu uwielbienia”Desmond Tutu chides Church for gay stance.
Życie prywatne 2 lipca 1955 ożenił się z Leah Nomalizo Tutu, z którą miał czworo dzieci: Trevora Thamsanqa, Theresę Thandekę, Naomi Nontombi oraz Mpho Andreę.
Wyróżnienia 1984: Pokojowa Nagroda Nobla 1986: Nagroda Alberta Schweitzera za humanitaryzm Nagroda Magubela za wolność 1987: Nagroda Pacem in Terris 2007: Gandhi Peace Prize przyznana przez prezydenta Indii A.P.J. Abdula Kalama 2004: Honorowy doktorat Uniwersytetu Warszawskiego 2012: Nagroda Fundacji Mo Ibrahima (wyróżnienie specjalne) 2013: Nagroda Templetona