Historia thumb|left|Widok z „Kociej Góry” na główną część miasta W okolicach miasta, na zboczach Winnej Góry (popularnie zwanej „Kocią Górą”), znaleziono najstarsze obozowisko ludzkie (Homo erectus) na terenie Polski, datowane na 500 tys. lat. Odkrył je wrocławski archeolog Jan Michał BurdukiewiczBurdukiewicz J.M., 1993: Osadnictwo dolnopaleolityczne w Trzebnicy, Studia Archeologiczne, 24: 5-32.Burdukiewicz J.M., Śnieszko Z., Winnicki J., 1994: A Lower Palaeolithic settlement at Trzebnica (S.W. Poland), Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift, 34: 27-40.Budurkiewicz J.M., 2003. Technokompleks mikrolityczny w paleolicie środkowej Europy. Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii, Wrocław..
Pierwszy zapis o miejscowości zwanej wówczas Trebnica pochodzi z 1138 roku. Osada ta powstała na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, z Wrocławia przez Żmigród do Poznania oraz przez Milicz do Kalisza i Gniezna. Stanowiła ważny punkt wymiany na skraju wielkiej puszczy, w dokumentach z 1140 występuje jako własność księcia Władysława II Wygnańca. W 1146 przeniesiono tu jarmark z Cerekwicy. W 1202 r. Henryk Brodaty ufundował tu kościół i klasztor, do którego w 1203 r. wprowadziły się przybyłe z Bambergu cysterki.