Historia thumb|Budynek A Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, maj 2009 thumb|Budynek Biologii Molekularnej Uniwersytetu Łódzkiego, lipiec 2010 thumb|Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny thumb|Budynek Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, lipiec 2015 mały|Instytut Filozofii thumb|Gmach Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej thumb|Wydział Nauk o Wychowaniu thumb|Collegium Iuridicum Wydział Prawa i Administracji, czerwiec 2013 thumb|Wydział Zarządzania thumb|„Lumumbowo” fragment osiedla akademickiego thumb|Filia Uniwersytetu Łódzkiego w Tomaszowie Mazowieckim mały|Instytut Historii Inicjatorem powołania w Łodzi uczelni uniwersyteckiej, pod pierwotną nazwą Państwowy Uniwersytet – Wolna Wszechnica, był prof. Teodor Vieweger, rektor Wolnej Wszechnicy Polskiej. Pierwszymi rektorami uczelni byli: Tadeusz Kotarbiński, Józef Chałasiński, Jan Szczepański.
Uniwersytet Łódzki został powołany do życia dekretem z dnia 24 maja 1945 (z datą obowiązywania od 11 czerwca 1946). W momencie powstania uniwersytet liczył trzy wydziały: humanistyczny, matematyczno-przyrodniczy oraz prawno-ekonomiczny.