Ontologia przygotowuje grunt pod badanie metafizyczne, które tak jak ontologia bada możliwości, zajmuje się faktami.
Filozofia analityczna Tadeusz Czeżowski dokonał podziału metafizyki, a właściwie jej współczesnych projektów, na: indukcyjną, rodzaj najogólniejszej supernauki, którą podzielił jeszcze na: materialistyczną – wychodzącą od fizyki idealistyczną – wychodzącą od psychologii neutralną – uwzględniającą oba punkty widzenia jednocześnie aksjomatyczną, która traktuje logikę nie tylko jako narzędzie, lecz także jako teorię badającą najogólniejsze własności przedmiotów intuicyjną, która posługuje się różną od nauk szczegółowych metodą: intuicją (James, Bergson, Edmund Husserl).
Peter F. Strawson ze względu na stosunek do schematów pojęciowych, którymi posługujemy się odnosząc się do świata, wyróżnił metafizykę rewidującą i opisową. Metafizyka rewidująca chce tworzyć nowe i udoskonalać stare schematy pojęciowe uzurpując sobie prawo do stworzenia ostatecznych konstrukcji.