Smith 2010, s. 52–56.. W 1956 roku Kongres zrzeszał około 100 tysięcy osób. W 1959 roku z partii wyłamało się niewielkie ugrupowanie Kongres Panafrykański. Przewodniczący partii z lat 1952–1967, Albert John Luthuli otrzymał w 1960 roku Pokojową Nagrodę NoblaSampson 2011, s. 25..
W 1960 roku partia została zdelegalizowana przez rządzący reżim. W tym samym roku doszło do masakry nieuzbrojonych demonstrantów z ANC w Sharpeville, gdzie zginęło 69 osób. Masakra doprowadziła do utworzenia w połowie lat 60. zbrojnego skrzydła ANC, Umkhonto we Sizwe (Włócznia Narodu). W 1963 roku osądzono i skazano na karę dożywotniego więzienia ośmiu liderów Kongresu, w tym między innymi Nelsona Mandelę. W okresie delegalizacji siedziba ANC znajdowała się w Zambii, a jej obozy wojskowe w Angoli i Tanzanii. Przedstawicielstwa ANC znajdowały się w ponad 25 państwach świata.