Historia miasta mały|lewo|Dworzec kolejowy (pocz. XX w.); opis miejsca widokówki Sorau N.-L., tj. Niederlausitz
Czasy do uzyskania praw miejskich Nazwa Zara pojawia się pierwszy raz w 1007 w kronice Thietmara, który opisuje wojnę Bolesława Chrobrego z Henrykiem II. W 963 tereny Łużyc wraz z Żarami zostały podbite przez Gerona. Następnie plemię Zara prawdopodobnie stanowiło samodzielną jednostkę teryrorialną, jednak istnieją przypuszczenia iż podlegało Polsce, albo Czechom. Pierwszymi właścicielami Żar byli Dziewinowie, najprawdopodobniej miasto było ich lennem od około 1200 roku. Przez terytorium plemienne Żarowian przebiegała droga handlowa zwana Traktem Niskim bądź Traktem Solnym. Miał istotne znaczenie dla rozwoju Żar i regionu w średniowieczu i nowszych dziejach. W 1207 miasto otoczone zostało prowizorycznymi palisadami drewnianymiA.F. Busching, A new system of geography, rozdz. Lusatia, London 1762, s. 142., a w latach 1260 do 1274 murami. W 1260 Albrecht Dziewin wystawił Żarom przywilej lokacyjny, tym samym nadał prawa miejskie.
Właścicielami Żar byli: Dewinowie, Packowie, Bibersteinowie oraz Promnitzowie, których okazałe rezydencje przetrwały do dziś w różnym stanie. Przez setki lat miasto było ośrodkiem Wolnego Państwa Stanowego Żary-Trzebiel.