Andrés de Santa Cruz Villavicencio y Calaumana (ur. 5 grudnia 1792 w La Paz, zm. 25 września 1865 w Saint-Nazaire) – boliwijski żołnierz i polityk, prezydent Peru w latach 1826–1827 i Boliwii w latach 1829–1839, protektor Konfederacji Peruwiańsko-Boliwijskiej (1836–1839)
Syn Hiszpana Jose Santa Cruz oraz Juany Villavicencio y Basilia Calahumana, córki wodza Huarina, potomka Inków.
W młodości studiował w Szkole Franciszkanów w La Paz, a później w Cusco Theological Seminary, tam poznał Augustina Gamarra.
Wstąpił do armii hiszpańskiej, do pułku Dragones de Apolobamba, którym dowodził jego ojciec, otrzymał stopień chorążego. Jako żołnierz wojsk hiszpańskich uczestniczył w walkach w Potosi, Sipe Sipe, Viloma i Cinti. W 1816 roku awansował i otrzymał stopień podpułkownika. W bitwie pod La Tablada, Tarija, dostał się do niewoli, trafił do Buenos Aires, skąd udało mu się uciec do Limy, by ponownie dołączyć do armii hiszpańskiej, gdzie mianowano go dowódcą chorrillos, żołnierzy z tej dzielnicy Limy. Został ponownie uwięziony przez wojska argentyńskie w bitwie pod Cerro de Pasco.