Jedną z takich formacji był „oddział specjalny” (lit. Ypatingasis būrys), który utworzono w Wilnie w lipcu 1941 roku. Rekrutację w jego szeregi przeprowadzono na przełomie czerwca i lipca; zgłosiło się wtedy 50 ochotników. Oddział specjalny pozostawał ściśle podporządkowany placówce SD i policji bezpieczeństwa w Wilnie.
Oddział formalnie nosił niemiecką nazwę Sonderkommando der Sipo und SD. Ze względu na fakt, że wielu funkcjonariuszy należało przed wojną do paramilitarnej organizacji Lietuvos Šaulių Sąjunga (pol. „Związek Strzelców Litewskich”), polska ludność określała członków Ypatingasis būrys mianem „szaulisów”. Ze względu na rolę, którą odgrywali podczas masowych mordów w podwileńskich Ponarach, przylgnęła do nich również nazwa „strzelców ponarskich”.
Skład osobowy i warunki służby
W skład Ypatingasis būrys wchodziło: 4–5 funkcjonariuszy niemieckich służb bezpieczeństwa kilku agentów skoszarowane komando policyjne
Oddział nie miał stałej liczebności. W 1941 roku w jego szeregach służyło około 100 policjantów. Ich liczba wkrótce zaczęła się zmniejszać na skutek dezercji i przeniesień do innych oddziałów, by w lipcu 1942 roku spaść do zaledwie 43 policjantów. W kolejnych latach liczebność oddziału oscylowała wokół 30–40 funkcjonariuszy.