Początek ruchu narodowego datuje się na 1893 rok, gdy radykalni działacze Ligi Polskiej – Roman Dmowski, Teofil Waligórski, Karol Raczkowski, Jan Ludwik Popławski i Zygmunt Balicki – przejęli władzę w organizacji przez zamach, zmienili nazwę na Liga Narodowa i sformułowali program polityczny oparty na zasadach pragmatyzmu, efektywnej organizacji pracy politycznej i ideologii nacjonalizmu. 17 kwietnia 1894 Liga Narodowa zorganizowała manifestację patriotyczną w setną rocznicę insurekcji kościuszkowskiej, którą nazwano Kilińszczyzną. W wyniku carskich represji główni działacze (Jan Ludwik Popławski, Roman Dmowski) zostali najpierw aresztowani i uwięzieni w Cytadeli Warszawskiej, a później udali się na przymusową emigrację do GalicjiS. Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, wyd. 10, Warszawa 1997, s. 389.. Głównym organem prasowym ruchu był założony przez Dmowskiego w 1895 „Przegląd Wszechpolski”, wydawany we Lwowie, od 1901 w Krakowie i kolportowany na terenie wszystkich zaborów.