Praca jest empiryczną psychologiczną i socjologiczną analizą zarówno indywidualnych, jak i społecznych (charakter społeczny) sposobów życia: opartego na posiadaniu oraz opartego na byciu. Esej stanowi kontynuację wcześniejszych prac Fromma i napisany jest w typowym dla tego autora humanistycznym duchu. Miejscami, jako że opisuje dziesięciolecie przed głasnostią i pieriestrojką, należy rozumieć go w kontekście zimnej wojny, a w szczególności niebezpieczeństwa wojny atomowej (kryzys kubański).
Struktura Esej jest podzielony na trzy części. W pierwszej części pokazuje Fromm między innymi etymologiczne, socjolingwistyczne, filozoficzne, religijne i codzienne przykłady różnic między posiadaniem a byciem. W następnej części analizuje różnice między obydwiema orientacjami charakteru. Wreszcie, w trzeciej części przedstawia Fromm kryzys (ówczesnego i dzisiejszego) społeczeństwa i możliwe rozwiązania tego kryzysu.
„Mieć czy być” w praktyce Pod koniec eseju wypracowuje Fromm główne cechy sposobów myślenia oswobodzonych z orientacji na posiadanie.