Twórczość literacka Rzewuskiego uważa się za twórcę tzw. gawędy szlacheckiej zapoczątkowanej zbiorem Pamiątki Soplicy, w której powołał do życia postać szlachcica-gawędziarza Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego, uczestnika konfederacji barskiej i obserwatora życia ostatnich lat Rzeczypospolitej. Pamiątki Soplicy odznaczają się oryginalnością pomysłu, doskonałym wczuciem w atmosferę tradycji i humorem. Jest to cykl opowieści o barwnych postaciach kultury szlacheckiej, przede wszystkim o sławnym księciu Radziwille „Panie Kochanku” oraz klice jego tzw. klientów. Uważa się je za „arcydzieło polskiej literatury”.

Początkowo swoje gawędy szlacheckie Rzewuski wygłaszał w salonach emigracyjnych, jednak dzięki zachętom Mickiewicza zaczął je spisywać jesienią 1830 roku w Rzymie i wydawać w prasie. Ich książkowe niepełne wydanie ukazało się w 1839 w Paryżu.

Pod wpływem Pamiątek Soplicy Rzewuskiego Mickiewicz napisał w latach 1832–1834 Pana Tadeusza, w którym głównym bohaterom nadał zaczerpnięte od Rzewuskiego nazwisko Soplica, a ich dworek nazwał Soplicowo.