Postać Eugeniusza Rastignaca wystąpiła jako starzec we wczesnej filozoficzno-fantastycznej powieści Balzaca pt. Jaszczur. Podczas pisania pierwszego szkicu Ojca Goriota Balzac nazwał bohatera „Massiac”, szybko potem zdecydował jednak użyć postaci z Jaszczura. Podobna zmiana spotkała inne postacie. Było to jego pierwsze zaplanowane użycie powtarzających się postaci, praktyka której złożoność i regularność występowania stały się charakterystyczne dla powieści pisarza.
W 1843 roku Balzac zaliczył Ojca Goriota do części Komedii ludzkiej zatytułowanej Sceny z życia paryskiego (Scènes de la vie parisienne). Krótko potem z powodu mocnego skupienia na prywatnym życiu bohaterów, przeklasyfikował książkę do części Sceny z życia prywatnego (Scènes de la vie privée). Opracowanie tych kategorii miało na celu stworzenie złożonego dzieła „opisującego całe społeczeństwo, zarysowującego je w jego ogromnej wrzawie”. Chociaż w tym czasie miał przygotowane tylko poprzedzające Komedię ludzką Studia obyczajowe (Études de Mœurs), Balzac starannie rozważał miejsce każdej powieści w projekcie i często modyfikował jego strukturę.