Tło literackie Zanim Balzac rozpoczął pisanie Ojca Goriota w 1834, miał już na swoim koncie kilka opublikowanych pozycji, między innymi cykl wydanych pod pseudonimem podrzędnych powiastek. Pierwszą powieść pod swoim nazwiskiem – Szuanie – wydał w 1829. Następne publikacje to Ludwik Lambert (1832), Pułkownik Chabert (1832) i Jaszczur (1831). W tym okresie Balzac rozpoczął plany nad zorganizowaniem swoich prac w cykl powieści podzielony na części odpowiadające różnym aspektom życia we Francji na początku XIX w. Nadał mu nazwę Komedia ludzka.
thumb|Francuski awanturnik Eugène-François Vidocq był inspiracją dla postaci Vautrina z Ojca Goriota.
Jednym z tych aspektów, który fascynował Balzaca, było zbrodnicze życie. Zimą 1828-29 Eugène-François Vidocq opublikował swoje wspomnienia opisujące przestępstwa, których się dopuścił zanim rozpoczął pracę w służbie policyjnej. Balzac spotkał Vidocqa w kwietniu 1834 i użył go jako prototypu dla postaci Vautrina, której planował użyć w nowej powieści.