Ogólnie mówiąc, aspekt dokonany pozwala przedstawić czynność jako zakończoną, wykonaną. Natomiast aspekt niedokonany nie przedstawia czynności jako czynności zakończonej, lecz raczej jako trwającą lub powtarzającą się. Dokładne opisanie różnicy między aspektem dokonanym a niedokonanym jest bardzo trudne. Polacy intuicyjnie rozumieją tę różnicę, ponieważ aspekt jest jedną z podstawowych kategorii w ich języku ojczystym. Sprawia ona za to ogromne trudności osobom mówiącym innym językiem, uczącym się któregoś z języków słowiańskich.
Czasowniki niedokonane oznaczają: właśnie odbywające się czynności lub zachodzące stany, których przebieg uważa mówiący za istotny, np. jutro o piątej po południu będę czytał książkę; czynności stanowiące tło dla innych wydarzeń (wyrażanych czasownikami dokonanymi), np. czytałem książkę, gdy zadzwonił telefon; czynności równoczesne, np. będę czytać książkę, podczas gdy brat będzie pisać list; czynności duratywne, trwające przez pewien czas, np. krzyczał, będzie drgać; ruch bez określonego celu, np. chodzę; czynności wielokrotne (iteratywne), np. dopisywać, będziemy wychodziły (wielokrotnie); czynności nierezultatywne, jedynie skierowane w stronę jakiegoś celu (niekoniecznie zmierzające do jego osiągnięcia), np.: będę pisał list; stany ciągłe, np.