Explorer 1 – pierwszy amerykański sztuczny satelita Ziemi wystrzelony w ramach obchodów Międzynarodowego Roku Geofizycznego. Był pierwszym na świecie satelitą naukowym. Został wystrzelony po dwóch pierwszych satelitach Związku Radzieckiego, Sputnik 1 i 2, co pokazało, że Stany Zjednoczone włączają się do wyścigu kosmicznego.
Explorer 1 odkrył schwytane w ziemskim polu magnetycznym promieniowanie, nazwane później pasami Van Allena, na cześć głównego naukowca zajmującego się analizą danych promieniowania kosmicznego – Jamesa A. Van Allena.
Opis misji mały|William Pickering, James Van Allen oraz Wernher von Braun z modelem satelity na konferencji w Waszyngtonie po umieszczeniu jej na orbicie Prace nad satelitą rozpoczęły się już w grudniu 1954 roku. Plan misji opracowywała Army Ballistic Missile Agency (Wojskowa Agencja Pocisków Balistycznych, ABMA), a sam satelita był projektowany przez Laboratorium Napędów Rakietowych (Jet Propulsion Laboratory).