Drugą kwestią istotną dla muzułmańskiej tradycji był grzech Iblisa, przy czym panowała zgoda co do tego, iż polegał on na pysze i nieposłuszeństwie, tj. jego pycha nie pozwoliła mu usłuchać Boga i pokłonić się Adamowi. Problemem pozostawała jednak przyczyna nieposłuszeństwa Iblisa, to jest jak mógł być tak zaślepiony przez pychę, iż popadł w wieczne nieposłuszeństwo wobec Boga. Niektórzy mutakallimun i sufi twierdzili, że Iblis odmówił bezwzględnego podporządkowania się Bogu, gdyż postawił ogólne przykazanie „czczenia tylko Boga” ponad jednorazowy nakaz „pokłoń się Adamowi”. Al-Halladż przypisuje mu skierowaną do Boga odpowiedź: „Nie, będę czcił tylko Ciebie”. Niektórzy sugerują, iż Iblis sądził, że Bóg zastawił na niego pułapkę i jego obowiązkiem było jej uniknięcie poprzez potwierdzenie bezwzględnego monoteizmu lub nawet więcej: wolał narazić się na gniew Boga i pobyt w piekle, ale pozostanie, nawet wbrew Bogu, świadkiem absolutnej jedności (tauhid) Boga. Na drodze tego rodzaju analiz Iblisowi przyznaje się jakiś rodzaj wielkości i wśród sufich można odnaleźć nawet pewną sympatię w stosunku do tego, który „został zmuszony do nieposłuszeństwa” przez niepojętego Boga. Jak jednak zaznacza Al-Halladż, ostatecznie nieposłuszeństwo Iblisa miało swoje źródło w jego pysze.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Diabły i demony w islamie