Runy nie powstały w jednym okresie. Można wyróżnić trzy rodzaje run: runy ajtiologiczne – opowiadające o początkach stworzenia, narodzinach świata i cywilizacji, to najwcześniejsze znane runy, runy epickie – mają bohatera, którym jest zazwyczaj potężny pieśniarz, szaman, znachor-czarownik, duchowy przywódca plemienia, który udaje się do krainy zmarłych w poszukiwaniu zaklęć. Bohaterowie run udają się również do Pohjoli, kraju oddzielonego od Kalevali morzem. Wyruszają tam w konkury i na podbój. Szukają tam również schronienia przed prześladowcami, runy liryczne – wyrażają uczucia ludzi. Poezja rytualna to przede wszystkim runy weselne i runy o stypie po niedźwiedziu. W zaklęciach recytowanych w metrum Kalevali jest magia, towarzysząca człowiekowi w codziennym życiu.
Żywa tradycja śpiewania run przetrwała w całej Finlandii do XVI wieku. Po reformacji Kościół protestancki zakazał śpiewania run, określając całą tradycję mianem pogańskiej. W tym czasie w Finlandii umacniały się nowe wpływy muzyczne z zachodu. Fińska tradycja ustnego przekazu poezji zaczęła zanikać, z początku w zachodniej części kraju, później na całym terenie. Niektóre runy zostały zapisane już w wieku XVII, lecz większość zebrano dopiero w wieku XIX. Do dzisiejszych czasów tradycja śpiewania run przetrwała w Karelii Białomorskiej.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Literatura fińska Kategoria:Karelia