Wcześniej, w 481 roku, Protobułgarzy pojawiają się też po raz pierwszy w dokumentach bizantyjskich, jako najemnicy cesarza wschodniego Zenona w walkach przeciw Teodorykowi.
Wielka albo Stara Bułgaria Ekspansja Protobułgarów w VI wieku Począwszy od VI wieku, na terenach zamieszkanych przez Protobułgarów, obejmujących stepy północno-kaukaskie, Kubań i znaczne obszary dzisiejszej Ukrainy powstają pierwsze organizmy państwowe. W źródłach bizantyjskich u Teofanesa (752-828), autora Chronografii, i Nicefora (750-829) państwa Protobułgarów na północnych wybrzeżach Morza Czarnego i Azowskiego noszą nazwę Wielkiej lub Starej Bułgarii. Obydwaj autorzy uważają ją za ustaloną i starą potęgęSkłania to część badaczy do objęcia terminem Wielka Bułgaria państw bułgarskich istniejących nad Morzem Czarnym w VI i VII wieku (D. Lang, Bułgarzy, s. 37; W. Gjuzelew, Bułgaria, s.27-28). Część historyków rozumie przez Wielką Bułgarię wyłącznie państwo istniejące nad Morzem Czarnym pomiędzy 630 a 660/668 rokiem (T. Wasilewski, Historia Bułgarii, s. 33;