Przewaga materialna – w grze w szachy przewaga polegająca na posiadaniu silniejszych bierek lub większej ich liczby. Przewagę materialną można realizować na dwa podstawowe sposoby - wymuszając przejście do korzystnej końcówki lub atakując króla przeciwnika.
Jednym z rodzajów przewagi materialnej jest przewaga jakości: jeden z zawodników ma wieżę, a drugi lekką figurę - gońca lub skoczka. Przeważnie uznaje się, że skoczek ma wartość około trzech pionów, goniec w przybliżeniu tyle samo, wieża około pięciu pionów, hetman około dziewięciu pionów (to już oczywiście tylko przelicznik, jedna strona nie może mieć powyżej ośmiu pionów). Wartości króla nie przelicza się w ten sposób, ponieważ król nigdy nie może zostać pobity. Gońce poruszające się po polach przeciwnych kolorów bardzo dobrze współpracują ze sobą, więc goniec należący do takiej pary ma nieco wyższą wartość. W praktyce oznacza to, że równowartościowe są (w przybliżeniu) następujące zestawienia figur: