Wybrane klasyfikacje rozumowań Ogólna klasyfikacja rozumowań stanowi przedmiot zainteresowania przede wszystkim polskiego piśmiennictwa filozoficznego – w filozofii obcojęzycznej nie występują też dokładne odpowiedniki terminów używanych w klasyfikacjach polskich. Niniejszy artykuł przedstawia trzy najszerzej znane polskie klasyfikacje rozumowań – Jana Łukasiewicza, Tadeusza Czeżowskiego i Kazimierza Ajdukiewicza.
Jan ŁukasiewiczJan Łukasiewicz, O nauce, w: Poradnik dla samouków, Warszawa 1915. definiował rozumowanie jako „taką czynność umysłu, która na podstawie zdań danych, będących punktem wyjścia rozumowania, szuka zdań innych, będących celem rozumowania, a połączonych z poprzednimi stosunkiem wynikania”. Rozumowanie jest więc poszukiwaniem dla danego zdania następstwa lub racji – ze względu na to, czy szuka się racji czy następstwa, rozumowania można podzielić na: rozumowania dedukcyjne – takie, w których dana jest racja, a kierunek rozumowania jest zgodny z kierunkiem wynikania. Rozumowania dedukcyjne dzielą się na: wnioskowania – takie rozumowania dedukcyjne, w których dana racja jest zdaniem pewnym. Np. „(1) Jeżeli jest dziś piątek, to jesteśmy w Paryżu. (2) Jest dziś piątek. (3) A więc jesteśmy w Paryżu” (modus ponens). Przesłanki zdania (3) stanowiącego następstwo, tj. zdania (1) i (2), są jego racją.