Pierwszy opis choroby pojawił się w 1986 roku w ramach pracy E. Lugaresi i jego zespołu. W badaniu, pacjentem był 53-letni mężczyzna cierpiący z powodu FFI. Jego dwie siostry oraz wielu innych krewnych zmarło skarżąc się na podobne dolegliwości. Po przebadaniu mózgów 53-latka oraz jednej z jego sióstr, wykazano, że doszło u nich do ciężkiej degeneracji neuronów.
Etiopatogeneza Pod koniec lat 90. naukowcy wykazali, że śmiertelną bezsenność rodzinną powoduje zmutowane białko zwane prionem (), które w swojej strukturze zamiast kwasu asparaginowego posiada asparaginę. Mutacja ta zmienia kształt cząsteczki białka i powoduje zmiany w kształcie kolejnych, zdrowych protein w mózgu. Powoduje to zmiany we wzgórzu, części mózgu odpowiedzialnej między innymi za regulację snu. Rezultatem tego jest bezsenność oraz późniejsze powikłania.
Wiek wystąpienia choroby jest różny i waha się między 20–61 latami (średnio 50 lat). Zgon następuje zwykle pomiędzy 7. a 36. miesiącem od wystąpienia objawów choroby. Ujawnienie się choroby zależy od konkretnego pacjenta;