„Prawa” rządzące powstawaniem takich struktur są nazywane dialektyką materialistyczną, a jej zrozumienie i odkrycie uważa się za najważniejszy cel wszelkich badań. materializm hedonistyczny – pogląd lub postawa, dopatrująca się w czerpaniu przyjemności z nabywania, gromadzenia i zużywania dóbr materialnych najwyższego lub jedynego dobra, inaczej – konsumpcjonizm. materializm fenomenologiczny – w odróżnieniu od „twardego” materializmu nie utrzymuje, że świat materialny jest jedynym realnym bytem, gdyż fenomenalizm odrzuca w ogóle pojęcie bytu absolutnego. Materializm ten twierdzi jednak, że dogłębna analiza świata fenomenów docierających do umysłu człowieka przekonuje, że podstawą wszelkiego istnienia są właśnie fenomeny dające się opisywać językiem fizyki i chemii. Przyjęcie tego za podstawę analizy całego świata fenomenów daje bardziej przekonujące rezultaty od przyjęcia, że „bazowymi” fenomenami są nasze uczucia, myśli i idee. materializm żywiołowy – zapoczątkowany przez Talesa z Miletu, wchodzi w skład jońskiej filozofii przyrody (naiwny materializm żywiołowy). Wychodzi z założenia, że świat ma naturę materialną, a materia (woda, ogień, powietrze, ziemia) tworzy byty. Istotną cechą materii jest rozciągłość w czasie i przestrzeni oraz ruch.