Już od wczesnej młodości zmagał się z chorobą oczu, a w wyniku wypadku w czasie studenckiego meczu rugby stracił wzrok w lewym oku. W 1972 ukończył uczelnię z tytułem magistra. Następnie doktoryzował się, pisząc pracę pt. „Partia Pracy i polityczne przemiany w Szkocji w latach 1918–1922”. Stopień doktorski uzyskał w 1982. Jako student był przewodniczącym samorządu Uniwersytetu w Edynburgu.
Redagował gazetę „The Red Paper on Scotland”. Jednocześnie wykładał w Edynburgu oraz w College of Technology w Glasgow. Następnie przez pewien czas pracował jako dziennikarz w telewizji szkockiej. W 1986 opublikował biografię Jamesa Maxtona, jednego z bardziej znanych polityków Niepodległej Partii Pracy. Pierwszy raz wystartował w wyborach do Izby Gmin w 1979, lecz przegrał w swym okręgu z kandydatem konserwatystów Michaelem Ancramem.
Początek kariery politycznej Do parlamentu dostał się w 1983 z okręgu Dunfermline East jako reprezentant Partii Pracy, wówczas znajdującej się w opozycji. W 1985 został rzecznikiem partii do spraw przemysłu i handlu. W latach 1987–1989 był naczelnym sekretarzem skarbu w gabinecie cieni, a następnie także ministrem handlu i przemysłu w gabinecie cieni.