thumb|250px|Lampa rtęciowa thumb|250px|Lampy rtęciowe w Warszawie w latach 70. XX w. thumb|250px|Widmo światła wytwarzanego przez lampę rtęciową thumb|250px|Rtęciówka budowa i układ połączeń: 1 – bańka szklana pokryta luminoforem od wewnątrz, 2 – elektrody główne, 3 – rezystor zapłonowy, 4 – elektroda pomocnicza, 5 – jarznik kwarcowy, 6 – kropla rtęci. Dł – dławik, C – kondensator. thumb|250px|Lampa rtęciowa bez luminoforu Wysokociśnieniowa lampa rtęciowa (pot. rtęciówka) – rodzaj lampy wyładowczej, w której światło powstaje dzięki wyładowaniu elektrycznemu w parach rtęci. W odróżnieniu od niskoprężnych lamp rtęciowych zwanych potocznie świetlówkami, w których następuje wyładowanie jarzeniowe, w wysokociśnieniowych lampach rtęciowych zachodzi wyładowanie łukowe. Lampa tego rodzaju była wynalazkiem amerykańskiego inżyniera .
Budowa i zasada działania Z zewnątrz lampa rtęciowa przypomina lampę żarową, dlatego często nazywana jest błędnie żarówką. Składa się bowiem z zewnętrznej bańki szklanej, pokrytej wewnątrz luminoforem i gwintowanego cokołu, umożliwiającego instalację w oprawie.