W 1888 r. był jednym z założycieli Moskiewskiego Towarzystwa Sztuki i Literatury. W teatrze, który działał przy tej organizacji, grał czołowe role amantów i próbował sił w reżyserii. Repertuar był eklektyczny, lecz działalność teatru stawała się coraz bardziej metodyczna. W 1897 roku skończyła się amatorska faza działalności Stanisławskiego.
W 1898 r. razem z Władimirem Niemirowiczem-Danczenką napisał Manifest przyszłości teatru i założył Moskiewski Teatr Artystyczny (MChT), któremu poświęcił większość życia, i z którym jest do dziś kojarzony.
Zespół MChT-u składał się z uczniów i współpracowników Niemirowicza-Danczenki i Stanisławskiego. Obaj pełnili funkcję kierownicze, przy czym Niemirowicz-Danczenko decydował o repertuarze, opracowywał utwory pod kątem interpretacji, zaś Stanisławski troszczył się o stronę teatralną, tj. aktorską i reżyserską. Przedsięwzięcie miało charakter laboratoryjny. Próby przygotowywano poza miastem. Idea pracy studyjnej w ciszy i skupieniu była jednym z ważniejszych odkryć Stanisławskiego i znalazła wielu naśladowców i kontynuatorów.