Łączyli także monoteistyczny kult Zalmoksisa (Ζάλμοξις) i chrześcijaństwo, sądząc że Dakowie łatwo przyswoili sobie, a następnie zmienili, religię przyniesioną im przez Andrzeja Apostoła.

Historia Powyższe idee doczekały się wyjaśnienia psychologicznego w tak zwanym kompleksie podwładnego, który przejawiał się w rumuńskim nacjonalizmie. Pojawiał się on także w dziełach niezwiązanych z protochronizmem, głównie jako reakcja na twierdzenie, że tereny cesarstwa rzymskiego były tylko koloniami dla samego Rzymu. Przejęcie łacińskiej kultury miało doprowadzić do zupełnego „zniknięcia” Daków z terenów dzisiejszej Rumunii.

Protochronizm pojawił się najprawdopodobniej po raz pierwszy w latach 70. XIX wieku w poglądach Bogdana Petriceicu Hasdeu (1838–1907), rumuńskiego pisarza i filologa. Stał się one jednym z elementów sporu pomiędzy tym autorem a konserwatywną grupą literacką Junimea. W swojej publikacji Etymologicum magnum Romaniae Hasdeu twierdził, że Dakowie nie tylko dali Rzymowi wielu cesarzy, ale również dynastie rządzące średniowieczną Wołoszczyzną i Mołdawią wywodziły się od potomków dackiego króla Burebisty.