Teoria Koncepcje teoretyczne Eisenstadta nawiązują do teorii cywilizacji Maksa Webera i Karla Jaspersa. Cywilizacje nie są dla niego czymś zamkniętym i gotowym, lecz jednostkami podlegającymi nieustannym zmianom zarówno w wyniku swej wewnętrznej dynamiki, jak i pod wpływem kontaktu z innymi cywilizacjami. Nawiązuje do zaproponowanej przez Jaspersa koncepcji „epoki osi” - okresu w dziejach ludzkości, gdy w trzech kręgach kulturowych (Chiny, Indie i Zachód) niezależnie od siebie doszło do powstania koncepcji wyższego, transcendentnego porządku, który pozwala mierzyć i oceniać zastaną rzeczywistość. Na tej podstawie Eisenstadt odróżnia cywilizacje osiowe i nieosiowe. W cywilizacjach osiowych istnieje „napięcie transcendentalne” odpowiadające za ich dynamikę. Z napięcia transcendentalnego rodzą się utopie, herezje i ruchy protestu, dzięki którym cywilizacje osiowe mogą się rozwijać.