W połowie XII wieku nabrała też znaczenia, uważana za literaturę mającą bardziej świecki charakter, proza historyczna. Najważniejszym dziełem tego nurtu w tym czasie była powstała przed rokiem 1150 Kronika cesarska, która liczyła około 17 000 wersów i która w epizodach opowiada historię cesarstwa rzymskiego od założenia Rzymu do czasów panowania Konrada III. Z kolei przeniesiona na grunt języka niemieckiego przez klechę Konrada między rokiem 1075 a 1110 Pieśń o Rolandzie opowiada o walce Karola Wielkiego z Saracenami w Hiszpanii oraz o śmierci Rolanda na skutek zdrady. Pieśń o Rolandzie jest jednym z pierwszych utworów napisanych pod wyraźnym wpływem literatury francuskiej i jej form; literatura ta odegra jeszcze ważną rolę w literaturze niemieckiej następnych stuleci.
W dziesięcioleciach po roku 1150 nastąpił okres rozkwitu literatury w niemieckim obszarze kulturowym. Na pojedynczych dworach arystokracji feudalnej zaczęto uprawiać tzw. monodię świecką. Do jej najważniejszych przedstawicieli należeli Heinrich von Morungen (przełom XII i XIII wieku), Reinmar (przełom XII i XIII wieku) i Walther von der Vogelweide (około 1170 – około 1230). Dziełem, które zapoczątkowało dworską epikę, była Powieść o Eneaszu (skończona 1187/89) Heinricha von Veldeke, który ukończył swoje dzieło około roku 1185.