Racjonalny decydent podejmując decyzję o dalszej realizacji przedsięwzięcia, uwzględnia wyłącznie obecne oraz przyszłe koszty i zyski (nie kieruje się kosztami utopionymi).
Efekt utopionych kosztów to zjawisko polegające na tym, że ludzie mają skłonność do trzymania się wcześniej podjętych decyzji nawet w sytuacji, gdy okazały się one niekorzystne, jeśli tylko były związane z poniesieniem dużych kosztów lub ze znacznym wysiłkiem. Zachowanie to jest sprzeczne z teorią ekonomii, która mówi, że tylko teraźniejsze oraz przyszłe zyski i koszty powinny mieć wpływ na podejmowanie decyzji. Koszty poniesione wcześniej nie powinny mieć znaczenia. Takie zachowanie tłumaczy teoria perspektywy. Człowiek wykazuje awersje do strat, więc stara się ich uniknąć.
Badania prowadzone przez Thalera doprowadziły do postawienia następujących hipotez dotyczących efektu utopionych kosztów: Im wyższy jest poziom poniesionych wcześniej kosztów, tym więcej wysiłku i czasu poświęca się na „ratowanie” projektu. Za mniej bolesne uznaje się zawieszenie projektu niż rezygnacja z niego. Wraz z upływem czasu projekt jest w końcu uznawany za zamortyzowany w pełni i anulowany, niezależnie od wysokości poniesionych kosztów.