Mikołaj Melanowicz (ur. 10 września 1935 w Piszczacu) – polski profesor, japonista, tłumacz literatury japońskiejZłota Księga Nauk Humanistycznych. Helion: Gliwice 2013, s. 240..
Życiorys Studiował japonistykę na Uniwersytecie Warszawskim (1954–1959) i na Uniwersytecie Waseda w Tokio (1964–1966 oraz 1973–1974). Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie Warszawskim w roku 1969. Habilitował się tamże w 1975. W roku 1989 otrzymał tytuł profesora.
Przebywał jako wizytujący profesor na Uniwersytecie Kansas (1986) oraz w International Research Center for Japanese StudiesInternational Research Center for Japanese Studies (Nichibunken) zostało założone w 1987 roku. Zajmuje się badaniami interdyscyplinarnymi dotyczącymi kultury Japonii, widzianej z perspektywy międzynarodowej. Jest międzyuczelnianym instytutem badawczym wspieranym ze środków rządowych. w Kioto (1990–1991).
Autor obszernej trzytomowej monografii pt. Literatura japońska. Opublikował liczne przekłady współczesnych pisarzy japońskich, m.in.: Ryūnosuke Akutagawa, Kōbō Abe, Jun’ichirō Tanizaki, Kenzaburō Ōe, Shūsaku Endō i wielu innych.
W czasach PRL był odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi, a w 2005 roku – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.