„Różne o tej górze między ludem krążą wieści (...)” – pisał później w rozprawie zamieszczonej w redagowanym przez siebie „Pamiętniku Warszawskim Umiejętności Czystych i Stosowanych” (1829). Wychowaniem uzdolnionego chłopca zajął się pastor J.F. Schrage w Wieliczkach, który na swój koszt wysłał go w 1804 roku do szkoły miejskiej w Królewcu, z perspektywą „kształcenia się na pastora”. Tu zaopiekował się chłopcem Ignacy Żegota Onacewicz, który rozbudził w nim świadomość narodową i namówił na studia w Wilnie. Wówczas młody Lach przyjął przydomek Szyrma (od nazwiska znanego na Polesiu rodu szlacheckiego). Gimnazjum ukończył w 1811 roku, potem studia na Oddziale Literatury i Sztuk Wyzwolonych Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego, gdzie w 1813 roku uzyskał stopień magistra filozofii.
Praca i kariera naukowa Z rekomendacji rektora Jędrzeja Śniadeckiego otrzymał posadę nauczyciela domowego u księcia Konstantego Adama Czartoryskiego, który powierzył mu opiekę nad synem Adamem. Przebywając w Sieniawie i Puławach, pod wpływem panującej tam atmosfery, rozpoczął działalność literacką od tłumaczeń autorów starożytnych. Strony rodzinne odwiedził dwukrotnie (pieszo) w 1812 i 1819 roku. Z tego drugiego, przeszło dwumiesięcznego pobytu zachowało się nieco wiadomości w liście Z.D.