„Ustawa pośrednia” może być podstawą orzekania, jeżeli okaże się najwzględniejsza dla sprawcy spośród wszystkich porównywalnych ustaw.
Z punktu widzenia ustawy karnej w aspekcie kryminalizacji danego zachowania wyróżnia się pięć możliwych sytuacji: penalizację, depenalizację zupełną, depenalizację częściową, stabilizację penalizacji i modyfikację penalizacji.
Penalizacja Według „starej ustawy” zachowanie nie było w ogóle uznawane za czyn zabroniony, z kolei według „nowej ustawy” zostaje uznane za czyn zabroniony pod groźbą kary jako przestępstwo lub wykroczenie. W takiej sytuacji ustawa surowsza nie działa wstecz.
Depenalizacja zupełna Według „starej ustawy” zachowanie jest czynem zabronionym jako przestępstwo, zaś według „nowej ustawy” zachowanie jest całkowicie legalne. W takiej sytuacji ustawa względniejsza działa wstecz.
Depenalizacja częściowa Według „starej ustawy” zachowanie jest czynem zabronionym jako przestępstwo, zaś według „nowej ustawy” zachowanie jest czynem zabronionym jako wykroczeniem. W takiej sytuacji ustawa względniejsza działa wstecz.