Takim teoriom i interpretacjom zdecydowanie sprzeciwiają się teologowie katoliccy, popiera je natomiast pewna część apologetów protestanckich i antytrynitarnych. Niektórzy teologowie protestanccy, chociaż zasadniczo przeciwni kultowi maryjnemu (np. kalwinista Karl Barth), odrzucają powoływanie się na jakoby pogańskie źródła tego kultu, uważając, że Boże objawienie, działając w świecie pogańskim, z konieczności posługiwało się słownictwem i kategoriami myślowymi zaczerpniętymi z tego świata.
thumb|200px|Madonna z Dzieciątkiem i pięcioma aniołami, Sandro Botticelli, ok. 1485
W ujęciu katolickim uważa się, że kult maryjny rozwijał się przez stulecia poprzez wiele kolejnych refleksji teologicznych. Za podstawy tego kultu uznawane są: dziewicze poczęcie Jezusa niezachwiana wiara Maryi i jej zaufanie do Boga od poczęcia Jezusa aż do ukrzyżowania przebywanie Maryi we wspólnocie apostołów wczesne uznanie przez Kościół podstaw dogmatu maryjnego: Theotokos (Matka Boga) (Sobór w Efezie 431 r.) Aeiparthenos (Zawsze Dziewica) (Sobór Laterański 649 r.)
W średniowieczu kult maryjny podlegał dalszemu rozwojowi.