Historia Na ziemiach polskich zwyczaj inscenizowania symbolicznej agresji wobec kukły wyobrażającej Judasza Iskariotę w okresie Wielkiego Tygodnia jest znany z terenów dawnej monarchii habsburskiej (Śląska Białego, księstwa cieszyńskiego, zaboru austriackiego). Według etnologów stanowi wtórną, schrystianizowaną pod wpływem duchowieństwa i przesuniętą czasowo formę pogańskiego obrzędu topienia Marzanny (unicestwiania zła łączonego ze śmiercią i zimą). Zdania na temat jego historycznych początków i okoliczności wprowadzenia są jednak w literaturze podzielone. Według Czesława Witkowskiego, autora katalogu wystawy Doroczne polskie obrzędy i zwyczaje ludowe z 1965, judaszki zostały przekazane do kultury ludowej przez żaków w XVII w., zanikając w XIX w.. Zbliżoną teorię proponuje Urszula Janicka-Krzywda: z uwagi na obecność pieśni towarzyszących paleniu Judasza rytuał mógł pochodzić ze średniowiecznych misteriów pasyjnych, a po ich usunięciu z kościołów przez Kongregację ds. Obrzędów w 1685 trafić za pośrednictwem żaków do obrzędowości ludowej, gdzie nałożył się na tradycje przedchrześcijańskie. W polskich mediach rozpowszechniła się zbieżna z tym poglądem wersja, że zwyczaj jest XVIII-wieczny.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Palenie Judasza · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.