Specjalny typ cantus firmus to soggetto cavato dalla parole, czyli temat "wycięty ze słów". Przykładem takim może być utwór Josquina des Prés Herkules dux Ferrarie - oznacza to, że cantus firmus został „wycięty” ze słów - w przypadku „Herkulesa” będą to dźwięki re (od „e” w wyrazie), ut (od „u”) itd. [zobacz też: solmizacja].
Cantus firmus najczęściej pojawia się w tenorze, ale niektórzy kompozytorzy, np. Guillaume Dufay, prowadzili go w głosie najwyższym. Cantus firmus migrans to melodia, która „wędruje” przez głosy - jej odcinki pojawiają się kolejno w różnych głosach kompozycji.
Sposoby traktowania cantus firmus Cantus firmus mógł być wprowadzany do utworów jako melodia o długich wartościach rytmicznych lub być rytmizowany czy parafrazowany.
Kategoria:Melodia i harmonia Kategoria:Muzyka renesansu Kategoria:Teoria muzyki średniowiecznej Kategoria:Polifonia