W późniejszym czasie jednak lud, odejmując coś lub dodając, przekręcał i wypaczał wnioski; dlatego królowie Polidor i Teopomp dopisali do Retry zdanie: «jeśli lud będzie się wypowiadać krzywo, członkowie rady i naczelnicy niech będą tymi, którzy wycofują się», to znaczy niech nie zatwierdzają, lecz wycofują się i rozwiązują zgromadzenie jako zniekształcające i zmieniające wniosek na gorsze.Żywot Likurga 6, 3 - 4.

Zmiana ta znalazła poparcie wyroczni, o czym wiadomo cytowanego przez Plutarcha utworu Tyrtajosa oraz z dzieła DiodoraBiblioteka 7, 6, 12 (gr., ang.).

Brak danych o częstości zwoływania zgromadzenia, mógł być to rok, pora roku lub miesiącBravo i Wipszycka (s. 232) opowiadają się za miesiącem, Lengauer (s. 86) za rokiem..

Prawdziwość Rhetry wielokrotnie budziła wątpliwości. Niektórzy uczeni widzieli w niej fałszerstwo z IV wieku p.n.e., mające dać podstawy do reform spartańskiego ustroju. Przeczy temu jej starodawny język.

Obecnie uważa się raczej, że tekst Rhetry jest prawdziwy i mieści się w tendencjach przemian ustrojowo-społecznych zachodzących w Grecji w VII wieku p.n.e.

Rhetra milczy o eforach, widocznie urząd ten powstał później. Przypisy

Bibliografia

Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka; Historia starożytnych Greków. Tom I, Warszawa 1988,

Kategoria:Prawo starożytnej Grecji Kategoria:Starożytna Sparta