Ludzie z sąsiednich terenów przyjeżdżali tu po wyroby piekarnicze, które wypiekał Bartłomiej. Jego ciasta i pierniki uważano za najlepsze w okolicy, którą nazwano Piekary. Najprawdopodobniej nazwa ta pochodzi od pieczar, tj. wyrobisk górniczych, sztolni i przekopów.
Według innej legendy osadę Piekary założył w 1041 roku Kazimierz Odnowiciel (przy okazji również Bytom, Czeladź i Będzin), który wracał do Krakowa przez ziemię bytomską.
Bulla papieża Innocentego II z 1136 roku wymienia osadę leżącą blisko Bytomia o nazwie Zwersow (Zwierzów). Niektórzy historycy wnioskują, że z tej właśnie osady powstało dzisiejsze miasto Piekary Śląskie. Z nazwą Zwierzów związana jest inna legenda.
Działo się to za czasów Bolesława Chrobrego. Dworzanie, którzy często przybywali na ziemię bytomską, donieśli władcy, że pośród gęstej puszczy, nad rzeką Brynicą, znajduje się osada, której mieszkańcy wydobywają srebro. Chciwy bogactwa król pojechał w te strony. W drodze zachwycił go wielki porządek i gospodarność żyjących tu ludzi. Zaś wszyscy mieszkańcy piekarskiej osady wyszli pozdrowić władcę. Król zaś odezwał się w te słowa: Widzę, żeście tę oto ziemię dzikiej puszczy i srogim zwierzom odebrali, a zwojowawszy nie mieczem i krwią, ale pracą i potem, przymnożyliście ojczyźnie wiele bogactw.