Działalności PISM przyświeca przekonanie, że proces podejmowania decyzji na arenie międzynarodowej powinien się opierać na wiedzy płynącej z wiarygodnych badań.

Instytut współpracuje z Agencją Wywiadu, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbą Wywiadu Wojskowego i Służbą Kontrwywiadu Wojskowego.

Historia PISM został powołany do życia 3 czerwca 1947 przez Sejm UstawodawczyGrzegorz Sołtysiak, Historia Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych w latach 1947-1993 – pierwsze przybliżenie, „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, 2008 nr 2, s. 93-124.. W 1972 roku Instytut uzyskał prawo nadawania stopnia naukowego doktora, z którego jako pierwszy skorzystał Jerzy Robert Nowak. W okresie „polskiego sierpnia” (1980–1981) w instytucie nie powstała organizacja związków zawodowych „Solidarność”. W 1993 instytut został zlikwidowany, a jego struktury przekształcono w wydział MSZ pod nazwą „Biuro Studiów Międzynarodowych – PISM”. W roku 1996 reaktywowano PISM jako państwową jednostkę organizacyjną o nazwie Polski Instytut Spraw Międzynarodowych z siedzibą w Warszawie.

PISM mieścił się w al. I Armii WP 11 w Warszawie (1948–1949)Spis Telefonów Warszawskiego Okręgu Poczt i Telegrafów na rok 1948/49, obecnie przy ul.