Jeszcze inna wersja przypisuje utworzenie klasztoru mnichowi Metodemu z Athosu, który miał zacząć formowanie wspólnoty i budowę pierwszych budynków sakralnych w 1219. Mnisi skupiali się wokół cerkwi Przemienienia Pańskiego.
W czasie najazdów tatarskich na Ruś Kijowską na terenie Poczajowa i okolic schroniła się grupa zakonników z ławry Peczerskiej. Według legendy w czasie najazdu tatarskiego z 1240 ponad górą ukazała się Matka Boża, co skłoniło Tatarów do odstąpienia od niej. Na skale góry po objawieniu miał pozostać ślad stopy o uzdrawiającej mocy, co ostatecznie skłoniło mnichów do stałego osiedlenia się w tym miejscu. Późniejsi badacze wskazywali, iż cudowny odcisk stopy w rzeczywistości był najprawdopodobniej znakiem granicznym prasłowiańskiego opola, podobnie jak analogiczne przedmioty kultu przechowywane w katolickiej kaplicy w Bereźcach i w klasztorze dominikanów w PodkamieniuR. Ergetowski, Poczajowska Ławra, „Wrocławskie Studia Wschodnie”, nr 9 (2005), s. 114..