Historia partii mały|upright|Założyciel i przewodniczący partii w latach 1990–1995, następnie prezydent z rekomendacji SdRP, Aleksander Kwaśniewski Partia powstała 29 stycznia 1990 po samorozwiązaniu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w 1990 na jej ostatnim zjeździe (26–27 stycznia). Została zarejestrowana 23 sierpnia 1990. Skupiała tzw. centrowy nurt dawnych członków PZPR oraz szereg organizacji związkowych (OPZZ i inne federacje), emeryckich, kombatanckich, środowiskowych, i wyznaniowych (Unia Chrześcijańsko-Społeczna „Akcja Ekumeniczna” Kazimierza Morawskiego). Nie weszli do niej z jednej strony przedstawiciele tzw. betonu partyjnego, z drugiej strony wkrótce opuścili ją lub nie zostali jej członkami politycy bardziej krytycznie nastawieni do PRL (m.in. Tomasz Nałęcz, Wiesława Ziółkowska, Tadeusz Fiszbach). SdRP przejęła majątek PZPR i została dodatkowo zasilona finansowo środkami KPZR (tzw. moskiewska pożyczka). Przewodniczącym rady naczelnej ugrupowania został Aleksander Kwaśniewski, a sekretarzem generalnym Leszek Miller. W tym samym roku SdRP uzyskała w wyborach samorządowych poparcie około miliona wyborców, a około 700 kandydatów partii uzyskało mandaty radnych. W wyborach prezydenckich natomiast kandydatem SdRP był bezpartyjny Włodzimierz Cimoszewicz, który otrzymał 9,21% głosów, zajmując 4.