Ewolucja W związku z niewyodrębnieniem w prawie średniowiecznym prawa karnego i prawa cywilnego sprawca przestępstwa początkowo odpowiadał za zabójstwo przed rodziną zmarłego (z pominięciem instytucji państwowych – co wynikało z ich słabości w średniowieczu). Było to przejawem obowiązującej w prawie karnym zasady prywatnoprawnej. Za śmierć członka rodu domagano się śmierci zabójcy. Wywoływało to zemstę rodu, z którego ten się wywodził, co z kolei prowadziło do wróżd (prywatnych wojen). Istniała jednak alternatywna możliwość pieniężnego wykupienia się od zemsty (początkowo był to warunek wstępny). Główszczyzna była więc swoistym zastępstwem kary śmierci, co powodowało, że nie należała się w wypadku wykonania kary głównej. Karę pieniężną propagowali władcy i Kościół, by ograniczyć wojny rodowe (Pokój Boży). Główszczyznę zobowiązany był zapłacić zabójca. Początkowo, w przypadku, gdy tego nie zrobił (np. w wypadku śmierci, ucieczki, itp.) do uregulowania należności zobowiązana była jego rodzina (z odziedziczonego majątku). W niedługim czasie kara pieniężna stała się regułą, dopiero w razie niezapłacenia główszczyzny sprawca podlegał karze śmierci. Zasada ta uprzywilejowywała ludzi bogatych, zazwyczaj członków szlachty oraz patrycjatu, ponieważ dysponowali oni środkami potrzebnymi do zapłaty kary. Na przełomie XVI i XVII w.