Aureus, nummus aureus (złoty pieniądz), denarius aureus – złota moneta rzymska bita od I w. p.n.e. do początków IV w.
Po raz pierwszy wybita przez SullęW okresie republiki rzymskiej wyłącznym emitentem monet centralnych był senat rzymski, stąd inicjały SC na monetach. W praktyce, w I w. p.n.e., o emisjach decydowali głównie mający coraz większą władzę wodzowie (Mariusz, Pompejusz) i dyktatorzy (Sulla, Cezar), a rola senatu ograniczała się do formalnego wyrażenia zgody. w czasie jego konsulatu 84/83 p.n.e., następnie przez Pompejusza (71 p.n.e.) oraz Cezara (48/47 p.n.e.) W tym okresie bito 40 aureusów z libry (pondusa, funta) złota, a wartość monety ustalono na 23 srebrne denary.
Znaczenie aureusa wzrosło za panowania Oktawiana Augusta, który wprowadził go na stałe do systemu monetarnego, bijąc złotą monetę w znacznych ilościach – głównie w założonej w Lugdunum centralnej mennicy cesarskiejOktawian pozbawił senat prawa do bicia monety złotej i srebrnej, pozostawiając w jego rękach wyłącznie decyzje o emisjach monet zdawkowych (miedzianych i mosiężnych). Do Rzymu przeniósł mennicę cesarską Kaligula.. Aureusy Oktawiana miały wagę 7,79 gByła to waga nominalna.