Jako marszałek Trybunału Litewskiego witał Władysława IV Waze i królewicza powracających spod Smoleńska.
Poseł na sejm koronacyjny 1633 roku, sejm zwyczajny 1635 roku, sejm nadzwyczajny 1635 roku, sejm zwyczajny 1637 roku, sejm 1638 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 178.. W lipcu 1638 został mianowany wojewodą mińskim, a w listopadzie tegoż roku wojewodą brzeskim. Jako wyraz poparcia przez króla dla osłabionego rodu Sapiehów i przeciwstawienia ich Radziwiłłom można odebrać mianowanie Mikołaja w 1642 kasztelanem wileńskim.
Ufundował w Kodniu kościół św. Anny, którego poświęcenie odbyło się 8 stycznia 1636 roku.
Był ojcem Kazimierza Melchiadesa i Jana Ferdynanda, zmarłych bezpotomnie.
Pielgrzymka i ekskomunika Na temat Mikołaja zachowała się następująca legenda, nieznajdująca jednak poparcia w źródłach historycznych: