thumb|Zamek kołowy, XVII w Zamek kołowy (krzosowy) – zamek stosowany w dawnej broni strzeleckiej (odprzodowej, rozdzielnego ładowania), wykorzystujący do zainicjowania wystrzału iskry powstające w wyniku obrotu koła ocierającego się o piryt. Stosowany od XVI do XVII wieku.
Charakterystyka thumb|Schemat zamka kołowego W zamku kołowym zapłon prochu na panewce inicjowany jest przez iskry powstające w wyniku obrotu karbowanego koła ocierającego się o kawałek pirytu który zamocowany jest w szczękach kurka. W celu przygotowania broni do strzału, należało najpierw nakręcić sprężynę koła za pomocą klucza. Naciśnięcie spustu zwalniało sprężynę i powodowało obrót koła krzeszącego iskry zapalające proch podsypany na panewce. Następnie płomień z panewki poprzez otwór zapałowy z boku lufy dostawał się do komory nabojowej powodując zapłon ładunku miotającego i wystrzał.