Źródła ideowe thumb|Włodzimierz Lenin, twórca leninizmu Leninizm był w znacznej mierze dalszy od marksizmu tradycyjnego i kontestował szereg marksistowskich dogmatów. Lenin wbrew ortodoksyjnym marksistom dowartościował rolę chłopstwa jako sojusznika proletariatuSmith 1991, s. 767.. Na gruncie pragmatyzmu Lenin porzucił też tezę Karola Marksa, dotyczącą priorytetu ekonomii nad polityką„Commanding Heights: Lenin’s Critique of Global Capitalism”.. Na leninizm w znaczący sposób wpłynęły przedmarksistowskie nurty rosyjskiej myśli socjalistycznej, w tym narodnictwoService 2000, s. 173..
Zarys ideologii Aż do rozpadu ZSRR nie traciło swego znaczenia ideologicznego określenie Józefa Stalina:
W swojej książce pt. Co robić? (1903), Lenin stwierdził iż proletariat może osiągnąć rewolucyjną samoświadomość tylko za sprawą działania partii komunistycznych, w skład których wchodzić muszą profesjonalni, etatowi rewolucjoniści. Wskazywał także na to, iż taka partia może osiągnąć swe cele za pomocą zdyscyplinowanej formy organizacyjnej nazywanej centralizmem demokratycznym.